Trong quá trình hội nhập và phát triển, Việt Nam tiếp cận rất nhiều thuật ngữ mới.Các thuật ngữ mới được dùng dưới nhiều hình thức khác nhau, đặc biệt là các chữ cái viết tắt được chấp nhận như những từ ngữ phái sinh cùng tồn tại trong ngôn ngữ tiếng Việt.
* Trong nhiều tập đoàn, công ty của Mỹ (và một số nước khác), vị trí cao nhất (top position) là
Chairman hay
President, dưới đó là các
Vice president,
officer (hoặc
director) - người điều hành, quyết định những việc quan trọng, rồi đến
general manager,
manager - người phụ trách công việc cụ thể.
Các chức vụ có thể được “kiêm”, thường thấy là
President and
CEO (Chief Executive Officer). Có công ty không dùng
CEO điều hành công việc hàng ngày (day-to-day running) mà thay bằng
COO (
Chief Operating Officer).
Chief financial officer là giám đốc tài chính - người quản “túi tiền”.
* Trong các công ty của Anh, cao nhất là
Chairman, rồi đến
Chief Executive Director hoặc
Managing Director (hai chức này tương đương nhau nhưng
Managing Director được dùng nhiều hơn).
Sau đó đến các giám đốc, gọi là
chief officer/director, thấp hơn là
manager.
Board là từ chỉ toàn thể các
director và họ họp ở phòng gọi là
boardroom.
Đứng đầu bộ phận hay phòng, ban là
director, ví dụ
research deparmentcó
research director. Người đứng đầu một
department,
division,
organization… được gọi theo cách “dân dã”, “thân mật”, không chính thức (informal) là
boss (sếp).
Managing Director hay được dùng ở Úc, Singapore… ngang với CEO, tương đương tổng giám đốc (
director general hay
general director) ở ta. Tuy nhiên, ở Philippines,
Managing Director được gọi là
President.
* Chức vụ trong các công ty lớn của Nhật hơi “rườm rà”. Chẳng hạn, Mitsui O.S.K. Lines - doanh nghiệp vận tải hàng hải lớn nhất thế giới, điều hành (operate) đội tàu trọng tải khoảng 45,5 triệu DWT - có cả
Chairman và
President. Chairman “to” hơn President (tuy cùng dịch là “chủ tịch”).
President Executive Director là chủ tịch công ty,
Senior Managing Executive Officer là giám đốc điều hành cấp cao (có 3 vị cùng chức này), rồi đến 9 giám đốc điều hành (
Managing Executive Officer); ngay sau đó là 8 giám đốc (
Executive Officer). Mỗi vị nói trên phụ trách một phần việc với mức độ quan trọng khác nhau.
* Khi đọc danh thiếp, chúng ta không chỉ xem “chức gì” mà nên xem thêm chi tiết khác để biết chức ấy “to” đến đâu, có giống với cách hiểu của ta về “chủ tịch”, “giám đốc” hay “trưởng phòng”, “cán bộ”… không.
Ví dụ: Trên danh thiếp ghi APL (một hãng vận tải biển lớn của Mỹ), sau đó APL Vietnam Limited, North Vietnam Branch Manager. Như vậy manager này thuộc chi nhánh miền Bắc Việt Nam của công ty ở Việt Nam, không phải của APL “xuyên quốc gia” hay của cả nước mà chỉ là “miền Bắc”.
Chúng ta nên quan tâm đến hệ thống chức vụ của mỗi nước (hay mỗi tổ chức) có liên quan, chẳng hạn
Secretary là thư ký (ở ta chức vụ này thường thuộc về phái nữ với đặc điểm trẻ trung, xinh đẹp), nhưng
Secretary of State ở Mỹ là Bộ truởng Bộ Ngoại giao (hiện nay là bà Rice, lương 200.000 USD (khoảng 3,2 tỷ đồng/năm),
UN Secretary General - Tổng thư ký Liên hợp quốc - chức danh lớn nhất hành tinh…
Có nước quy định
Permanent secretary ngang thứ trưởng,
Senior Minister là bộ trưởng cao cấp… Thuật ngữ của Việt Nam, chúng ta hiểu
Party General Secretary là Tổng bí thư Đảng CS Việt Nam,
Chairman of Hanoi People’s Committee không giống
Mayor (thị trưởng)…
* Khi dịch sang tiếng Anh, chúng ta cần xem “nội hàm” (thực chất) chức đó là gì. Cùng là “người đứng đầu”, “trưởng” nhưng dịch rất khác nhau. Với Cục Hàng hải Việt Nam dùng
Chairman nhưng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) lại là
General Director…
Manager thường là trưởng phòng;
head,
chief,
director cũng là “trưởng”… Có khi “ban” lại lớn hơn cục, vụ (ví dụ: Ban Đối ngoại Trung ương Đảng) và trưởng ban có thể dịch là
Director. Trợ lý Tổng giám đốc là
Assistant (to) General Director, nhưng không nên viết tắt là
Ass General Director mà không có dấu “.” (chấm) sau chữ “s” vì Ass là con lừa. Nên viết tắt là Asst).
State Bank Governor là Thống đốc Ngân hàng nhà nước (trước đây dịch là
State Bank General Director). Thủ tướng Đức là
Chancellor, không dùng
Prime Minister…
Vn-Zoom content team sưu tầm