Cuộc đối đầu này lại một lần nữa “đổ thêm dầu vào lửa” cho làn sóng ác cảm của nhiều người đối với Windows 11. Mới đây, YouTuber TrigrZolt đã tổ chức rất công phu một bài thử nghiệm so sánh hiệu năng giữa Windows XP, Vista, 7, 8.1, 10 và 11. Đây cũng là lần đầu tiên sáu thế hệ Windows gần nhất cùng xuất hiện trong một bài test đối đầu trực tiếp, và kết quả có thể khiến nhiều người bất ngờ.
Như đã biết, Windows 11 có danh tiếng không mấy tích cực trong một bộ phận người dùng, xuất phát từ việc hệ điều hành này tiêu tốn nhiều tài nguyên hơn, yêu cầu phần cứng khắt khe, giao diện người dùng bị đánh giá là thụt lùi, và đặc biệt là hiệu năng gây nhiều tranh cãi.
Mặc dù bài thử nghiệm của TrigrZolt không hoàn toàn mang tính khoa học chặt chẽ, nhưng việc Windows 11 gần như đứng cuối bảng ở hầu hết các hạng mục kiểm tra vẫn là điều khá khó tin.
Bài test được thực hiện trên sáu chiếc laptop Lenovo ThinkPad X220 giống hệt nhau, đều sử dụng vi xử lý Intel Core i5-2520M, 8GB RAM và ổ cứng HDD 256GB, lần lượt cài đặt các phiên bản mới nhất của Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Windows 8.1, Windows 10 và Windows 11. Chỉ xét riêng về cấu hình, có thể thấy phương pháp thử nghiệm này rõ ràng có lợi cho các hệ điều hành đời cũ, nhưng đồng thời cũng phản ánh một thực tế: Windows 11 thực sự không thân thiện với máy tính cũ.
Trước hết là bài kiểm tra thời gian khởi động. Kết quả cho thấy Windows 8.1 có tốc độ khởi động nhanh nhất, trong khi Windows 11 lại chậm nhất. Cả hai phiên bản này (cùng với Windows 10) đều sở hữu tính năng khởi động nhanh mà các phiên bản Windows đời cũ không có.
Trong quá trình thử nghiệm, Windows 11 gặp khó khăn khi tải thanh taskbar – một vấn đề vốn đã khiến hệ điều hành này bị “mang tiếng xấu” và liên tục bị cộng đồng chú ý kể từ khi ra mắt.
Tiếp theo là bài kiểm tra dung lượng lưu trữ. Windows XP dẫn đầu khi toàn bộ hệ điều hành cùng các ứng dụng cài đặt chỉ chiếm 18,9GB dung lượng ổ cứng. Trong khi đó, cùng số lượng phần mềm như vậy nhưng trên Windows 11 lại chiếm tới 37,3GB. Điều này cho thấy Windows 11 đòi hỏi thêm khá nhiều không gian lưu trữ. Tuy nhiên, trong hạng mục này Windows 11 xếp thứ ba, đứng sau Windows Vista (37,8GB) và Windows 7, phiên bản được nhiều người yêu thích với mức chiếm dụng lên tới 44,6GB.
Đến phần kiểm tra quản lý bộ nhớ, Windows XP tiếp tục giành chiến thắng khi ở trạng thái nhàn rỗi chỉ sử dụng khoảng 0,8GB RAM. Ngược lại, mức sử dụng RAM trung bình của Windows 11 tăng lên 3,3GB, thậm chí có lúc chạm mốc 3,7GB, nguyên nhân là do hệ điều hành này tải nhiều tài nguyên nền hơn.
Vì vậy, các hệ thống phần cứng cũ với dung lượng RAM hạn chế sẽ dễ gặp tình trạng chậm chạp khi chạy Windows 11. Cần lưu ý rằng TrigrZolt sử dụng ổ cứng cơ HDD cho toàn bộ bài test trong khi ngày nay HDD đã trở nên lỗi thời. Với các hệ thống hiện đại sở hữu CPU đủ mạnh và ổ SSD NVMe, sự kém hiệu quả chung của Windows 11 có thể được bù đắp đáng kể.
Phần thứ hai của bài test quản lý bộ nhớ là kiểm tra khả năng mở nhiều tab trình duyệt. YouTuber này cố gắng mở càng nhiều tab càng tốt cho đến khi mức sử dụng RAM đạt 5GB. Do Firefox và Chrome không thể tải trang web bình thường trên các phiên bản Windows quá cũ, nên trình duyệt Supermium – có khả năng tương thích tốt hơn – đã được sử dụng trên tất cả các máy.
Đúng như dự đoán, Windows 11 lại đứng cuối bảng khi chỉ mở được 49 tab trình duyệt. Trong khi đó, Windows 8.1 gây sốc khi có thể mở tới 252 tab. Ngay cả Windows XP cũng mở được 50 tab, tuy nhiên không phải vì đạt ngưỡng 5GB RAM mà do file hoán trang không kịp cập nhật dẫn đến hệ thống bị treo.
Hạng mục thứ tư là kiểm tra thời lượng pin. Không ngoài dự đoán, Windows 11 là hệ điều hành hết pin sớm nhất, còn Windows XP cho thời gian sử dụng lâu nhất. Tuy vậy, chênh lệch giữa các máy chỉ khoảng 2 phút, nên trong thực tế sử dụng sẽ không tạo ra khác biệt quá lớn. Tất cả laptop đều có tình trạng pin 100% và chạy cùng một bộ ứng dụng.
Tiếp theo là thử nghiệm xuất file âm thanh trong Audacity. Windows 11 tiếp tục xếp thứ năm, chỉ nhỉnh hơn Windows Vista phiên bản gặp hiện tượng độ trễ bất thường, trong khi các hệ điều hành còn lại cho kết quả gần như tương đương nhau.
Ở bài test render video, số phận của Windows 11 cũng không khá hơn khi tiếp tục đứng cuối bảng, còn Windows 10 giành vị trí dẫn đầu. Windows XP và Vista không thể chạy phần mềm dựng video OpenShot nên bị loại khỏi hạng mục này.
Trong bài kiểm tra tốc độ mở ứng dụng, Windows 11 xếp cuối ở cả năm phần mềm thử nghiệm gồm: File Explorer, MS Paint, Calculator, Adobe Reader và VLC Media Player. Để đảm bảo khả năng tương thích với cả sáu hệ điều hành, các phiên bản Adobe Reader và VLC cũ đã được sử dụng, vì vậy vẫn còn dư địa để cải thiện hiệu năng.
Sau hàng loạt thất bại, Windows 11 bất ngờ đạt vị trí thứ ba trong bài test duyệt web khi tải hình ảnh. Tuy nhiên, khi truy cập Google Images và trang đăng nhập tài khoản Microsoft, hệ điều hành này lại rơi xuống vị trí cuối cùng. Ở bài kiểm tra truyền file, Windows 11 đã “gỡ gạc” khi xếp thứ hai, chỉ sau Windows 10. Trong khi đó, với bài test quét mã độc bằng Malwarebytes, Windows 11 đứng thứ tư, còn Windows 7 giành ngôi quán quân.
Đến hạng mục cuối cùng các bài benchmark tổng hợp. Trong bài test đơn nhân của CPU-Z, Windows XP dẫn đầu; còn ở bài test đa nhân, Windows 7 đứng nhất. Windows 11 chỉ xếp thứ tư ở cả hai phép đo này.
TrigrZolt cũng thử nghiệm Geekbench, nhưng do Windows 10/11 và các hệ điều hành cũ sử dụng phiên bản Geekbench khác nhau nên kết quả chỉ mang tính tham khảo. Windows 11 cho điểm đơn nhân cao hơn, nhưng hiệu năng đa nhân lại kém hơn đôi chút. Trong nhóm hệ điều hành cũ, Windows Vista đạt điểm số cao nhất.
Với CrystalDiskMark, Windows 11 đạt kết quả khá tốt, đồng hạng ba cùng Windows 10, trong khi Windows XP tiếp tục dẫn đầu.
Ở bài test Cinebench R10 đơn nhân, Windows 8.1 lại giành chiến thắng, đẩy Windows 11 xuống vị trí thứ tư. Hiệu năng đa nhân của Windows 11 còn kém hơn, chỉ nhỉnh hơn Windows 10 một chút để tránh “đội sổ”, trong khi Windows Vista lại bất ngờ về nhất với tốc độ nhanh nhất.
Tổng kết lại, Windows 11 thể hiện phong độ rất kém trong bài thử nghiệm này, thậm chí không giành chiến thắng ở bất kỳ hạng mục nào. Dĩ nhiên, cần nhấn mạnh rằng phần cứng được sử dụng đã quá cũ và không thể phản ánh chính xác trải nghiệm thực tế của Windows 11.
Nếu sử dụng các mẫu laptop mới ra mắt trong thời kỳ Windows 10/11, kết quả có thể hoàn toàn trái ngược. Tuy vậy, xét đến việc Windows 10 vẫn hoạt động khá ổn ngay cả khi không có SSD, thì màn trình diễn của Windows 11 trong bài test này vẫn khiến nhiều người cảm thấy khá… khó xử.
Bản thân TrigrZolt cũng thừa nhận rằng bài thử nghiệm này mang nhiều giá trị lịch sử hơn là tính ứng dụng thực tế. Cuối cùng, anh đã trao danh hiệu tổng quán quân cho Windows 8.1, ca ngợi hệ điều hành này mượt mà và nhanh chóng dù từng bị chỉ trích nặng nề khi mới ra mắt. Ngoài ra, giao diện của Windows 8.1 cũng gần với Windows 10/11 hơn so với Windows 7/Vista, nên trông vẫn chưa quá lỗi thời.
Vậy còn bạn, trong sáu thế hệ Windows này, đâu mới là phiên bản lý tưởng trong lòng bạn?
Mặc dù bài thử nghiệm của TrigrZolt không hoàn toàn mang tính khoa học chặt chẽ, nhưng việc Windows 11 gần như đứng cuối bảng ở hầu hết các hạng mục kiểm tra vẫn là điều khá khó tin.
Bài test được thực hiện trên sáu chiếc laptop Lenovo ThinkPad X220 giống hệt nhau, đều sử dụng vi xử lý Intel Core i5-2520M, 8GB RAM và ổ cứng HDD 256GB, lần lượt cài đặt các phiên bản mới nhất của Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Windows 8.1, Windows 10 và Windows 11. Chỉ xét riêng về cấu hình, có thể thấy phương pháp thử nghiệm này rõ ràng có lợi cho các hệ điều hành đời cũ, nhưng đồng thời cũng phản ánh một thực tế: Windows 11 thực sự không thân thiện với máy tính cũ.
Trước hết là bài kiểm tra thời gian khởi động. Kết quả cho thấy Windows 8.1 có tốc độ khởi động nhanh nhất, trong khi Windows 11 lại chậm nhất. Cả hai phiên bản này (cùng với Windows 10) đều sở hữu tính năng khởi động nhanh mà các phiên bản Windows đời cũ không có.
Trong quá trình thử nghiệm, Windows 11 gặp khó khăn khi tải thanh taskbar – một vấn đề vốn đã khiến hệ điều hành này bị “mang tiếng xấu” và liên tục bị cộng đồng chú ý kể từ khi ra mắt.
Vì vậy, các hệ thống phần cứng cũ với dung lượng RAM hạn chế sẽ dễ gặp tình trạng chậm chạp khi chạy Windows 11. Cần lưu ý rằng TrigrZolt sử dụng ổ cứng cơ HDD cho toàn bộ bài test trong khi ngày nay HDD đã trở nên lỗi thời. Với các hệ thống hiện đại sở hữu CPU đủ mạnh và ổ SSD NVMe, sự kém hiệu quả chung của Windows 11 có thể được bù đắp đáng kể.
Đúng như dự đoán, Windows 11 lại đứng cuối bảng khi chỉ mở được 49 tab trình duyệt. Trong khi đó, Windows 8.1 gây sốc khi có thể mở tới 252 tab. Ngay cả Windows XP cũng mở được 50 tab, tuy nhiên không phải vì đạt ngưỡng 5GB RAM mà do file hoán trang không kịp cập nhật dẫn đến hệ thống bị treo.
Tiếp theo là thử nghiệm xuất file âm thanh trong Audacity. Windows 11 tiếp tục xếp thứ năm, chỉ nhỉnh hơn Windows Vista phiên bản gặp hiện tượng độ trễ bất thường, trong khi các hệ điều hành còn lại cho kết quả gần như tương đương nhau.
Ở bài test render video, số phận của Windows 11 cũng không khá hơn khi tiếp tục đứng cuối bảng, còn Windows 10 giành vị trí dẫn đầu. Windows XP và Vista không thể chạy phần mềm dựng video OpenShot nên bị loại khỏi hạng mục này.
Sau hàng loạt thất bại, Windows 11 bất ngờ đạt vị trí thứ ba trong bài test duyệt web khi tải hình ảnh. Tuy nhiên, khi truy cập Google Images và trang đăng nhập tài khoản Microsoft, hệ điều hành này lại rơi xuống vị trí cuối cùng. Ở bài kiểm tra truyền file, Windows 11 đã “gỡ gạc” khi xếp thứ hai, chỉ sau Windows 10. Trong khi đó, với bài test quét mã độc bằng Malwarebytes, Windows 11 đứng thứ tư, còn Windows 7 giành ngôi quán quân.
Đến hạng mục cuối cùng các bài benchmark tổng hợp. Trong bài test đơn nhân của CPU-Z, Windows XP dẫn đầu; còn ở bài test đa nhân, Windows 7 đứng nhất. Windows 11 chỉ xếp thứ tư ở cả hai phép đo này.
TrigrZolt cũng thử nghiệm Geekbench, nhưng do Windows 10/11 và các hệ điều hành cũ sử dụng phiên bản Geekbench khác nhau nên kết quả chỉ mang tính tham khảo. Windows 11 cho điểm đơn nhân cao hơn, nhưng hiệu năng đa nhân lại kém hơn đôi chút. Trong nhóm hệ điều hành cũ, Windows Vista đạt điểm số cao nhất.
Với CrystalDiskMark, Windows 11 đạt kết quả khá tốt, đồng hạng ba cùng Windows 10, trong khi Windows XP tiếp tục dẫn đầu.
Ở bài test Cinebench R10 đơn nhân, Windows 8.1 lại giành chiến thắng, đẩy Windows 11 xuống vị trí thứ tư. Hiệu năng đa nhân của Windows 11 còn kém hơn, chỉ nhỉnh hơn Windows 10 một chút để tránh “đội sổ”, trong khi Windows Vista lại bất ngờ về nhất với tốc độ nhanh nhất.
Tổng kết lại, Windows 11 thể hiện phong độ rất kém trong bài thử nghiệm này, thậm chí không giành chiến thắng ở bất kỳ hạng mục nào. Dĩ nhiên, cần nhấn mạnh rằng phần cứng được sử dụng đã quá cũ và không thể phản ánh chính xác trải nghiệm thực tế của Windows 11.
Nếu sử dụng các mẫu laptop mới ra mắt trong thời kỳ Windows 10/11, kết quả có thể hoàn toàn trái ngược. Tuy vậy, xét đến việc Windows 10 vẫn hoạt động khá ổn ngay cả khi không có SSD, thì màn trình diễn của Windows 11 trong bài test này vẫn khiến nhiều người cảm thấy khá… khó xử.
Bản thân TrigrZolt cũng thừa nhận rằng bài thử nghiệm này mang nhiều giá trị lịch sử hơn là tính ứng dụng thực tế. Cuối cùng, anh đã trao danh hiệu tổng quán quân cho Windows 8.1, ca ngợi hệ điều hành này mượt mà và nhanh chóng dù từng bị chỉ trích nặng nề khi mới ra mắt. Ngoài ra, giao diện của Windows 8.1 cũng gần với Windows 10/11 hơn so với Windows 7/Vista, nên trông vẫn chưa quá lỗi thời.
Vậy còn bạn, trong sáu thế hệ Windows này, đâu mới là phiên bản lý tưởng trong lòng bạn?