VNZ-TECHS
Administrator
Một nghiên cứu mới cho thấy, trong số các video được thuật toán YouTube đề xuất cho người dùng mới, có hơn 20% thuộc loại “rác AI” (AI slop) tức những nội dung chất lượng thấp do trí tuệ nhân tạo tạo ra, với mục đích duy nhất là câu view, kiếm tiền từ lượt xem.
Công ty chỉnh sửa video Kapwing đã khảo sát 15.000 kênh YouTube phổ biến trên toàn cầu (bao gồm 100 kênh đứng đầu tại mỗi quốc gia). Kết quả cho thấy 278 kênh chỉ đăng tải nội dung rác do AI tạo ra.
Theo ước tính, các kênh rác AI này đã thu về hơn 63 tỷ lượt xem và 221 triệu người đăng ký, với doanh thu hàng năm khoảng 117 triệu USD.
Nhóm nghiên cứu cũng tạo thử một tài khoản YouTube hoàn toàn mới và phát hiện rằng, trong 500 video đầu tiên được đề xuất trên trang chủ, có 104 video là rác AI. Đáng chú ý, 1/3 trong số 500 video này có thể xếp vào loại “nội dung não rỗng” (brainrot) – bao gồm rác AI và các dạng nội dung kém chất lượng khác, chỉ nhằm mục đích kiếm tiền từ lưu lượng truy cập.
Những phát hiện này phản ánh một thực trạng đáng lo ngại: các nền tảng mạng xã hội đang bị bão hòa bởi nội dung rác, kéo theo sự xuất hiện của một kỷ nguyên nội dung mới, thiếu ngữ cảnh, gây nghiện cao và hướng tới người xem toàn cầu.
Theo một phân tích của The Guardian trong năm nay, gần 10% các kênh YouTube tăng trưởng nhanh nhất hiện nay tập trung vào nội dung rác do AI tạo ra. Dù YouTube tuyên bố nỗ lực hạn chế nội dung giả mạo, những kênh này vẫn dễ dàng đạt hàng triệu lượt xem.
Các kênh rác AI mà Kapwing phát hiện có mặt trên khắp thế giới và thu hút người xem toàn cầu, với lượng đăng ký lên tới hàng triệu. Tại Tây Ban Nha, khoảng 20 triệu người (gần một nửa dân số) theo dõi các kênh AI dạng này; Ai Cập có 18 triệu người đăng ký, Mỹ 14,5 triệu, còn Brazil đạt 13,5 triệu.
Kênh có lượt xem cao nhất trong nghiên cứu mang tên “Bandar Apna Dost”, có trụ sở tại Ấn Độ, với hơn 2,4 tỷ lượt xem. Nội dung của kênh xoay quanh một chú khỉ mũi hếch được nhân hóa, cùng một nhân vật cơ bắp lấy cảm hứng từ Hulk, tham gia các cuộc phiêu lưu kỳ quặc như đánh quỷ hay lái trực thăng hình quả cà chua. Kapwing ước tính kênh này có thể đạt doanh thu tối đa 4,25 triệu USD mỗi năm (khoảng 29,85 tỷ đồng).
Nhà nghiên cứu công nghệ và quyền kỹ thuật số Rohini Lakshané cho rằng, sự phổ biến của “Bandar Apna Dost” đến từ tính phi lý trong kịch bản, yếu tố nam tính cực đoan, cùng việc không có cốt truyện liền mạch, khiến người xem mới dễ tiếp cận mà không cần hiểu nội dung trước đó.
Một kênh khác có trụ sở tại Singapore, mang tên “Pouty Frenchie”, đạt 2 tỷ lượt xem, nhắm tới đối tượng trẻ em. Nội dung kể về cuộc phiêu lưu của một chú chó bulldog Pháp, như lái xe tới rừng kẹo hay thưởng thức sushi pha lê, kèm theo nhạc nền là tiếng cười trẻ nhỏ. Doanh thu hàng năm của kênh này được ước tính gần 4 triệu USD (khoảng 28,09 tỷ đồng). Trong khi đó, kênh “Cuentos Facinantes” có trụ sở tại Mỹ, cũng hướng tới trẻ em với nội dung truyện tranh hoạt hình, hiện sở hữu 6,65 triệu người đăng ký, cao nhất trong nghiên cứu.
Ở một hướng khác, kênh “The AI World” tại Pakistan đăng tải nhiều video ngắn do AI tạo ra về đại hồng thủy ở Pakistan, với các tiêu đề như “Gia đình nghèo”, “Nhà nghèo khó” hay “Nhà bếp giữa lũ lụt”. Nhiều video được lồng nhạc nền mang tên “Âm thanh mưa, sấm và sét giúp ngủ ngon”. Tổng lượt xem của kênh hiện đạt 1,3 tỷ.
Do lượng nội dung khổng lồ trên YouTube, rất khó xác định chính xác tầm ảnh hưởng thực sự của các kênh rác AI. YouTube chưa từng công bố tổng lượt xem hàng năm, cũng như tỷ lệ nội dung AI trên nền tảng.
Tuy nhiên, đằng sau những video kỳ quái đan xen giữa rừng kẹo và thảm họa thiên nhiên, một ngành công nghiệp bán cấu trúc đang âm thầm mở rộng. Ngày càng nhiều người tìm cách sử dụng AI để khai thác khả năng kiếm tiền từ lưu lượng truy cập trên các nền tảng mạng xã hội lớn.
Nhà báo Max Read, người theo dõi lâu năm lĩnh vực rác AI, cho biết trên Telegram, WhatsApp, Discord và các diễn đàn, có rất nhiều người chia sẻ kinh nghiệm, bán khóa học, dạy cách tạo nội dung rác đủ sức hút để kiếm tiền. Họ thậm chí còn chia nhỏ thành các “ngách nội dung”, ví dụ như video AI về nồi áp suất phát nổ trên bếp.
Theo Read, dù các nhà sáng tạo rác AI có mặt trên toàn cầu, phần lớn đến từ các quốc gia nói tiếng Anh, nơi internet phổ cập nhưng thu nhập trung bình thấp hơn số tiền họ có thể kiếm từ YouTube. Các quốc gia này bao gồm Ukraine, Ấn Độ, Kenya, Nigeria, Brazil, và Việt Nam cũng nằm trong danh sách.
Dù vậy, trở thành một nhà sản xuất nội dung rác AI không hề dễ dàng. Một mặt, YouTube và Meta không công khai rõ ràng cơ chế chia doanh thu; mặt khác, trong ngành này tồn tại vô số chiêu trò lừa đảo, khi nhiều người bán khóa học “bí quyết tạo video triệu view”, thậm chí kiếm nhiều tiền hơn cả người làm nội dung rác.
Tuy nhiên, với một bộ phận không nhỏ, đây vẫn là nguồn sinh kế. Và trong cuộc đua rác AI, yếu tố quyết định thành bại không nằm ở sáng tạo của con người, mà là thuật toán phân phối nội dung của Meta và YouTube.
Max Read kết luận: “Về bản chất, các nền tảng này là những cỗ máy A/B test khổng lồ. Hầu như mọi ý tưởng nội dung đều đã từng xuất hiện trên Facebook. Vấn đề không phải nghĩ ra cái mới, mà là tìm ra mô hình đã được chứng minh hiệu quả, rồi sao chép và nhân rộng quy mô – làm thế nào để tạo ra hàng loạt video ‘ăn view’ cùng một kiểu.”
Một phát ngôn viên của YouTube cho biết: “AI tạo sinh chỉ là một công cụ. Giống như mọi công cụ khác, nó có thể được dùng để tạo ra nội dung chất lượng cao hoặc nội dung kém chất lượng. Chúng tôi luôn nỗ lực đề xuất nội dung tốt nhất cho người dùng, bất kể nội dung đó được tạo ra bằng cách nào. Mọi video tải lên YouTube đều phải tuân thủ nguyên tắc cộng đồng, và các nội dung vi phạm sẽ bị gỡ bỏ ngay lập tức.”
Theo ước tính, các kênh rác AI này đã thu về hơn 63 tỷ lượt xem và 221 triệu người đăng ký, với doanh thu hàng năm khoảng 117 triệu USD.
Nhóm nghiên cứu cũng tạo thử một tài khoản YouTube hoàn toàn mới và phát hiện rằng, trong 500 video đầu tiên được đề xuất trên trang chủ, có 104 video là rác AI. Đáng chú ý, 1/3 trong số 500 video này có thể xếp vào loại “nội dung não rỗng” (brainrot) – bao gồm rác AI và các dạng nội dung kém chất lượng khác, chỉ nhằm mục đích kiếm tiền từ lưu lượng truy cập.
Những phát hiện này phản ánh một thực trạng đáng lo ngại: các nền tảng mạng xã hội đang bị bão hòa bởi nội dung rác, kéo theo sự xuất hiện của một kỷ nguyên nội dung mới, thiếu ngữ cảnh, gây nghiện cao và hướng tới người xem toàn cầu.
Theo một phân tích của The Guardian trong năm nay, gần 10% các kênh YouTube tăng trưởng nhanh nhất hiện nay tập trung vào nội dung rác do AI tạo ra. Dù YouTube tuyên bố nỗ lực hạn chế nội dung giả mạo, những kênh này vẫn dễ dàng đạt hàng triệu lượt xem.
Các kênh rác AI mà Kapwing phát hiện có mặt trên khắp thế giới và thu hút người xem toàn cầu, với lượng đăng ký lên tới hàng triệu. Tại Tây Ban Nha, khoảng 20 triệu người (gần một nửa dân số) theo dõi các kênh AI dạng này; Ai Cập có 18 triệu người đăng ký, Mỹ 14,5 triệu, còn Brazil đạt 13,5 triệu.
Kênh có lượt xem cao nhất trong nghiên cứu mang tên “Bandar Apna Dost”, có trụ sở tại Ấn Độ, với hơn 2,4 tỷ lượt xem. Nội dung của kênh xoay quanh một chú khỉ mũi hếch được nhân hóa, cùng một nhân vật cơ bắp lấy cảm hứng từ Hulk, tham gia các cuộc phiêu lưu kỳ quặc như đánh quỷ hay lái trực thăng hình quả cà chua. Kapwing ước tính kênh này có thể đạt doanh thu tối đa 4,25 triệu USD mỗi năm (khoảng 29,85 tỷ đồng).
Nhà nghiên cứu công nghệ và quyền kỹ thuật số Rohini Lakshané cho rằng, sự phổ biến của “Bandar Apna Dost” đến từ tính phi lý trong kịch bản, yếu tố nam tính cực đoan, cùng việc không có cốt truyện liền mạch, khiến người xem mới dễ tiếp cận mà không cần hiểu nội dung trước đó.
Một kênh khác có trụ sở tại Singapore, mang tên “Pouty Frenchie”, đạt 2 tỷ lượt xem, nhắm tới đối tượng trẻ em. Nội dung kể về cuộc phiêu lưu của một chú chó bulldog Pháp, như lái xe tới rừng kẹo hay thưởng thức sushi pha lê, kèm theo nhạc nền là tiếng cười trẻ nhỏ. Doanh thu hàng năm của kênh này được ước tính gần 4 triệu USD (khoảng 28,09 tỷ đồng). Trong khi đó, kênh “Cuentos Facinantes” có trụ sở tại Mỹ, cũng hướng tới trẻ em với nội dung truyện tranh hoạt hình, hiện sở hữu 6,65 triệu người đăng ký, cao nhất trong nghiên cứu.
Ở một hướng khác, kênh “The AI World” tại Pakistan đăng tải nhiều video ngắn do AI tạo ra về đại hồng thủy ở Pakistan, với các tiêu đề như “Gia đình nghèo”, “Nhà nghèo khó” hay “Nhà bếp giữa lũ lụt”. Nhiều video được lồng nhạc nền mang tên “Âm thanh mưa, sấm và sét giúp ngủ ngon”. Tổng lượt xem của kênh hiện đạt 1,3 tỷ.
Do lượng nội dung khổng lồ trên YouTube, rất khó xác định chính xác tầm ảnh hưởng thực sự của các kênh rác AI. YouTube chưa từng công bố tổng lượt xem hàng năm, cũng như tỷ lệ nội dung AI trên nền tảng.
Tuy nhiên, đằng sau những video kỳ quái đan xen giữa rừng kẹo và thảm họa thiên nhiên, một ngành công nghiệp bán cấu trúc đang âm thầm mở rộng. Ngày càng nhiều người tìm cách sử dụng AI để khai thác khả năng kiếm tiền từ lưu lượng truy cập trên các nền tảng mạng xã hội lớn.
Nhà báo Max Read, người theo dõi lâu năm lĩnh vực rác AI, cho biết trên Telegram, WhatsApp, Discord và các diễn đàn, có rất nhiều người chia sẻ kinh nghiệm, bán khóa học, dạy cách tạo nội dung rác đủ sức hút để kiếm tiền. Họ thậm chí còn chia nhỏ thành các “ngách nội dung”, ví dụ như video AI về nồi áp suất phát nổ trên bếp.
Theo Read, dù các nhà sáng tạo rác AI có mặt trên toàn cầu, phần lớn đến từ các quốc gia nói tiếng Anh, nơi internet phổ cập nhưng thu nhập trung bình thấp hơn số tiền họ có thể kiếm từ YouTube. Các quốc gia này bao gồm Ukraine, Ấn Độ, Kenya, Nigeria, Brazil, và Việt Nam cũng nằm trong danh sách.
Dù vậy, trở thành một nhà sản xuất nội dung rác AI không hề dễ dàng. Một mặt, YouTube và Meta không công khai rõ ràng cơ chế chia doanh thu; mặt khác, trong ngành này tồn tại vô số chiêu trò lừa đảo, khi nhiều người bán khóa học “bí quyết tạo video triệu view”, thậm chí kiếm nhiều tiền hơn cả người làm nội dung rác.
Tuy nhiên, với một bộ phận không nhỏ, đây vẫn là nguồn sinh kế. Và trong cuộc đua rác AI, yếu tố quyết định thành bại không nằm ở sáng tạo của con người, mà là thuật toán phân phối nội dung của Meta và YouTube.
Max Read kết luận: “Về bản chất, các nền tảng này là những cỗ máy A/B test khổng lồ. Hầu như mọi ý tưởng nội dung đều đã từng xuất hiện trên Facebook. Vấn đề không phải nghĩ ra cái mới, mà là tìm ra mô hình đã được chứng minh hiệu quả, rồi sao chép và nhân rộng quy mô – làm thế nào để tạo ra hàng loạt video ‘ăn view’ cùng một kiểu.”
Một phát ngôn viên của YouTube cho biết: “AI tạo sinh chỉ là một công cụ. Giống như mọi công cụ khác, nó có thể được dùng để tạo ra nội dung chất lượng cao hoặc nội dung kém chất lượng. Chúng tôi luôn nỗ lực đề xuất nội dung tốt nhất cho người dùng, bất kể nội dung đó được tạo ra bằng cách nào. Mọi video tải lên YouTube đều phải tuân thủ nguyên tắc cộng đồng, và các nội dung vi phạm sẽ bị gỡ bỏ ngay lập tức.”