Trước Fable 5 của Anthropic, Apple từng bị Mỹ siết xuất khẩu Power Mac G4

Anthropic không phải trường hợp đầu tiên: Nhìn lại năm 1999 khi Power Mac G4 của Apple bị Mỹ cấm xuất khẩu vì quá mạnh​

Việc Anthropic phải tạm ngừng cung cấp các mô hình Mythos 5 và Fable 5 theo yêu cầu từ các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đang thu hút sự chú ý lớn từ giới công nghệ. Tuy nhiên, đây không phải lần đầu tiên một sản phẩm công nghệ bị Washington xem là quá mạnh để được tự do xuất khẩu.
Ít ai còn nhớ rằng vào năm 1999, Apple cũng từng rơi vào tình huống tương tự khi mẫu máy tính Power Mac G4 bị chính phủ Mỹ đưa vào danh sách kiểm soát xuất khẩu vì hiệu năng bị xem là đạt cấp độ “siêu máy tính”.

Mùa hè năm 1999, Apple ra mắt Power Mac G4 và quảng bá đây là chiếc máy tính cá nhân đầu tiên có khả năng thực hiện hơn 1 tỷ phép tính mỗi giây. Theo tiêu chuẩn của chính phủ Mỹ thời điểm đó, mức hiệu năng này đã đủ để được xếp vào nhóm siêu máy tính (supercomputer).

Vì vậy, Washington đã áp đặt các hạn chế xuất khẩu đối với Power Mac G4, cấm bán sản phẩm này tới khoảng 50 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.
Trong khi Apple muốn chính phủ dỡ bỏ các hạn chế nói trên, quyền CEO lúc bấy giờ là Steve Jobs lại nhìn thấy một cơ hội quảng bá hiếm có.

​

Steve Jobs biến lệnh cấm thành chiến dịch marketing​

Apple nhanh chóng tung ra một đoạn quảng cáo truyền hình dài 30 giây với nhạc nền từ bộ phim The Great Escape.

Trong quảng cáo, giọng đọc mở đầu bằng câu:
“Lần đầu tiên trong lịch sử, một chiếc máy tính cá nhân bị chính phủ Mỹ xếp vào loại vũ khí.”

Tiếp đó, quảng cáo nhấn mạnh rằng với khả năng xử lý hơn một tỷ phép tính mỗi giây, Lầu Năm Góc muốn đảm bảo chiếc Power Macintosh G4 không rơi vào tay những kẻ xấu.
Không dừng lại ở đó, Apple còn tranh thủ châm biếm các đối thủ cạnh tranh:
“Còn những chiếc PC dùng Pentium? À, chúng vô hại.”
Đây được xem là một trong những màn tận dụng khủng hoảng để quảng bá sản phẩm nổi tiếng nhất trong lịch sử Apple.

Power Mac G4 mạnh đến mức nào?​

Theo cơ sở dữ liệu của Low End Mac, phiên bản Power Mac G4 400 MHz đầu tiên (PCI Graphics) đạt hiệu năng từ 0,8 đến 3,2 GFLOPS (tỷ phép tính dấu phẩy động mỗi giây).

1\ \text{GFLOPS}=10^9\ \text{floating\ point\ operations\ per\ second}

Các phiên bản cao cấp hơn sử dụng CPU 450 MHz và 500 MHz còn có hiệu năng cao hơn nữa, khiến toàn bộ dòng sản phẩm đều nằm trong phạm vi kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Tuy nhiên, tình trạng này không kéo dài lâu.

Chỉ một năm sau đã không còn là “siêu máy tính”​

Tháng 1/2000, chính phủ Mỹ nâng ngưỡng kiểm soát xuất khẩu siêu máy tính lên 6,5 GFLOPS.

Sau khi tiêu chuẩn được điều chỉnh, Power Mac G4 không còn bị xem là siêu máy tính theo định nghĩa mới và Apple được phép xuất khẩu sản phẩm này tới các thị trường trên toàn cầu như bình thường.

Từ Power Mac G4 đến AI: Cùng một logic sau gần 30 năm​

Nhìn lại, câu chuyện Power Mac G4 năm 1999 và việc các mô hình AI tiên tiến như Mythos 5 hay Fable 5 bị hạn chế xuất khẩu ngày nay thực chất đều xuất phát từ cùng một tư duy quản lý.

Khi một công nghệ mới đạt đến ngưỡng năng lực được xem là có ý nghĩa chiến lược hoặc tiềm năng ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, chính phủ Mỹ thường áp dụng các biện pháp kiểm soát nhằm hạn chế việc công nghệ đó tiếp cận một số quốc gia nhất định.

Năm 1999, đối tượng bị kiểm soát là những chiếc máy tính có hiệu năng ngang siêu máy tính. Gần 30 năm sau, tâm điểm chuyển sang các mô hình AI tiên tiến.

Điều khác biệt là Power Mac G4 chỉ mất vài tháng để thoát khỏi danh sách hạn chế, trong khi với AI, giới hạn về năng lực đang liên tục được đẩy cao. Điều đó đồng nghĩa các cuộc tranh luận về kiểm soát xuất khẩu công nghệ có thể sẽ còn kéo dài trong nhiều năm tới.