Ngành công nghệ thông tin ở Trung Quốc đang khủng hoảng ?

NGÀNH CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Ở TRUNG QUỐC ĐANG GẶP KHỦNG HOẢNG, LIỆU SẮP TỚI VIỆT NAM? ​

Gần đây, một nhà sáng tạo nội dung Trung Quốc đã chia sẻ video phân tích tình hình ngành công nghệ, tác động của AI đến thị trường lao động và lời khuyên dành cho những bạn chuẩn bị chọn ngành đại học.
Dưới đây là những điểm đáng chú ý.
1. Thị trường việc làm IT Trung Quốc đang chịu áp lực
Theo người chia sẻ, thị trường tuyển dụng tại Trung Quốc đang có sự phân hóa đáng kể.
Sinh viên ngành Điện tử - Thông tin ở một khoa bên cạnh gần như đã nhận được offer, trong khi hàng trăm sinh viên ngành CNTT lại chưa tìm được việc.
Một số kỹ sư phần mềm đang bị cắt giảm nhân sự. Sau đó, doanh nghiệp triển khai AI Agent hoặc Codex để tự động hóa công việc lập trình.
AI có thể hoạt động liên tục, không cần trả lương hay tiền làm thêm giờ. Chi phí sử dụng một số hệ thống chỉ vài trăm nhân dân tệ mỗi tháng.
Theo anh, các tập đoàn công nghệ lớn như Tencent cũng đang hạn chế tuyển dụng trong đợt tuyển dụng mùa thu. Thậm chí, một số nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành CNTT mới nhập học cũng bắt đầu cân nhắc việc bỏ học.
Từ đó, anh khuyên học sinh chuẩn bị thi đại học nên cân nhắc kỹ trước khi chọn những ngành thiên về phần mềm, đặc biệt là Kỹ thuật phần mềm.
2. Nếu đang học CNTT, nên chuyển hướng sang đâu?
Người chia sẻ đề xuất hai hướng.
Hướng thứ nhất: Phần cứng và Điện tử - Thông tin.

• • Thay vì chỉ tập trung vào lập trình, sinh viên có thể chuyển sang những lĩnh vực liên quan đến phần cứng, thiết bị và hệ thống vật lý.
  • Lý do là những lĩnh vực này đòi hỏi kiến thức kỹ thuật chuyên sâu, khả năng thao tác và kinh nghiệm thực tế.

Hướng thứ hai: Ứng dụng AI.

• • Nếu lo ngại quá nhiều người từ ngành phần mềm chuyển sang phần cứng khiến mức độ cạnh tranh tăng lên, một lựa chọn khác là học cách ứng dụng AI vào công việc.
  • Theo anh, người hiểu cách sử dụng AI để giải quyết vấn đề thực tế có thể tạo ra giá trị lớn hơn cả những người chỉ có chuyên môn kỹ thuật nhưng chưa biết tận dụng AI.
  • Hiện vẫn còn nhiều sinh viên và người đi làm chưa biết tìm kiếm, lựa chọn và sử dụng các công cụ AI hiệu quả.

3. Bằng cấp cao chưa chắc còn là lợi thế như trước
Một quan điểm đáng chú ý khác là mối quan hệ giữa đại học và doanh nghiệp đang thay đổi.
Trong vài chục năm trước, đại học thường đi trước: nghiên cứu lý thuyết, phát triển công nghệ rồi chuyển giao cho doanh nghiệp thương mại hóa.
Nhưng hiện nay, nhiều tập đoàn sở hữu nguồn vốn, dữ liệu, hạ tầng tính toán và đội ngũ nghiên cứu vượt xa khả năng của nhiều trường đại học.
Doanh nghiệp có thể thử nghiệm, phát triển và nâng cấp sản phẩm chỉ trong vài tháng, trong khi chương trình đào tạo ở một số trường vẫn chưa theo kịp thực tế.
Vì vậy, người chia sẻ khuyên rằng nếu đã có cơ hội đi làm, hãy cân nhắc đi làm trước thay vì mặc định phải học tiếp thạc sĩ hoặc tiến sĩ.
Anh cảnh báo rằng nếu dành thêm 3–5 năm học tiếp mà không cập nhật được năng lực thực tế, thị trường khi tốt nghiệp có thể đã thay đổi hoàn toàn.
Điều này không có nghĩa bằng cấp cao mất giá trị, nhưng học tiếp cần có mục tiêu rõ ràng thay vì chỉ xem đó là cách bảo đảm tương lai.
4. Nếu thi đại học năm sau, nên chọn ngành nào?
Thay vì chỉ tập trung vào CNTT, anh đề xuất học sinh cân nhắc 3 nhóm ngành:

• • Cơ khí: Thiết kế, chế tạo và bảo trì máy móc.
  • Tự động hóa: Robot, hệ thống điều khiển và dây chuyền sản xuất.
  • Kỹ thuật điện: Hệ thống điện, thiết bị và năng lượng.

Điểm chung là những ngành này đòi hỏi làm việc với thế giới vật lý, không chỉ ngồi trước máy tính và viết code.
Ngoài ra, anh khuyến khích lựa chọn các ngành liên ngành, kết hợp AI với chuyên môn truyền thống, chẳng hạn:

• • AI + Y tế.
  • AI + Giáo dục.
  • AI + Sinh học.
  • AI + Hóa học.
  • AI + Môi trường và Vật liệu.

Nhiều doanh nghiệp trong những lĩnh vực này vẫn vận hành theo phương thức truyền thống, chưa ứng dụng AI sâu rộng. Đây là khoảng trống dành cho những người vừa hiểu chuyên môn ngành, vừa biết sử dụng AI để cải thiện quy trình và giải quyết vấn đề.
5. Ba nhóm công việc nên cân nhắc trong tương lai
Cuối cùng, người chia sẻ cho rằng với phần lớn học sinh chưa biết chọn ngành nào, nên ưu tiên những công việc có ít nhất một trong ba đặc điểm:

• • 1. Công việc đòi hỏi di chuyển và thao tác thực tế: Làm việc tại công trường, nhà máy, bệnh viện hoặc những môi trường không thể chỉ ngồi trước máy tính.
  • 2. Công việc đòi hỏi tương tác trực tiếp với con người: Những nghề cần giao tiếp, chăm sóc, thấu hiểu và xử lý tình huống thực tế.
  • 3. Công việc liên quan đến sửa chữa và bảo trì: Đòi hỏi khả năng chẩn đoán, xử lý sự cố và thao tác trực tiếp với máy móc, thiết bị.

Đây là những nhóm công việc mà AI khó có thể thay thế hoàn toàn chỉ bằng một mô hình hay AI Agent.

Góc nhìn đáng suy nghĩ cho sinh viên Việt Nam
Mình nghĩ điều đáng chú ý nhất không phải là lời khuyên bỏ ngành IT hay chuyển sang học cơ khí, điện tử.
Bởi không có ngành nghề nào miễn nhiễm với AI. Phần mềm, phần cứng, y tế, giáo dục và sản xuất đều sẽ thay đổi.
Điều thực sự thay đổi là cách thị trường định giá năng lực con người.
Trước đây, biết lập trình đã là một lợi thế lớn vì không phải ai cũng viết được code. Nhưng khi AI có thể hỗ trợ viết code, lợi thế sẽ dần chuyển sang những người biết xác định vấn đề, hiểu sản phẩm, hiểu khách hàng và biết đưa công nghệ vào giải quyết nhu cầu thực tế.
Đừng chỉ học một kỹ năng mà AI ngày càng làm tốt hơn. Hãy xây dựng chuyên môn đủ sâu để biết AI nên được sử dụng ở đâu, giải quyết vấn đề gì và tạo ra giá trị như thế nào.
Có thể tương lai không thuộc về những người chỉ giỏi công nghệ, mà thuộc về những người biết kết hợp công nghệ với một lĩnh vực chuyên môn thực sự.

Nguồn: Tuyền Chang