Giải mã nguồn gốc siêu núi lửa Yellowstone: Nghiên cứu mới đảo ngược giả thuyết truyền thống
Nguồn gốc siêu núi lửa cuối cùng đã được giải mã: Các nhà khoa học đảo ngược nhận thức truyền thống
Các nhà khoa học quốc tế đã đạt được bước đột phá quan trọng trong việc làm rõ cơ chế hình thành của Yellowstone Supervolcano. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế Science.
Trước đây, giới khoa học phổ biến cho rằng siêu núi lửa hình thành do các cột nhiệt trong lớp phủ (mantle plume) từ sâu trong lòng đất phun trào lên. Tuy nhiên, nghiên cứu lần này đã hoàn toàn bác bỏ quan điểm truyền thống đó và đưa ra một cách giải thích hoàn toàn mới.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng mô hình độ chính xác cao để tái hiện quá trình vận động dưới lòng đất. Họ phát hiện rằng tầng asthenosphere dưới khu vực phía tây Bắc Mỹ có xu hướng chảy nhanh về phía đông, tạo thành một dạng “ lớp phủ gió” (mantle wind).
Khi luồng “ lớp phủ gió” này đi qua một kênh hẹp trong lithosphere bên dưới Yellowstone, nó gây ra lực kéo và tương tác mạnh với đá xung quanh, khiến vật chất nóng chảy và hình thành lượng lớn magma.
Đồng thời, lực kéo theo hướng đông – tây liên tục làm giãn lớp thạch quyển phía dưới Yellowstone, cuối cùng khiến nó bị xé rách, tạo thành một kênh nghiêng để magma di chuyển. Magma theo kênh này dần tích tụ, hình thành nên một hệ thống magma kéo dài xuyên suốt toàn bộ thạch quyển — đây chính là yếu tố then chốt trong sự hình thành của siêu núi lửa Yellowstone.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bên dưới Yellowstone không tồn tại “buồng magma lỏng hoàn toàn” như quan niệm cũ. Thay vào đó là dạng “cháo tinh thể magma” — hỗn hợp giữa magma và đá rắn. Chỉ trong thời gian ngắn trước khi phun trào, một số khu vực mới chuyển sang trạng thái giàu magma lỏng.
Phát hiện này không chỉ giải thích nguồn gốc của Yellowstone mà còn có thể áp dụng cho nhiều siêu núi lửa khác trên thế giới. Nó mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu hoạt động núi lửa và cảnh báo thảm họa, đồng thời giúp con người hiểu rõ hơn về các chuyển động sâu bên trong Trái Đất.
Sơ đồ hệ thống magma dưới siêu núi lửa Yellowstone
Các nhà khoa học quốc tế đã đạt được bước đột phá quan trọng trong việc làm rõ cơ chế hình thành của Yellowstone Supervolcano. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế Science.
Trước đây, giới khoa học phổ biến cho rằng siêu núi lửa hình thành do các cột nhiệt trong lớp phủ (mantle plume) từ sâu trong lòng đất phun trào lên. Tuy nhiên, nghiên cứu lần này đã hoàn toàn bác bỏ quan điểm truyền thống đó và đưa ra một cách giải thích hoàn toàn mới.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng mô hình độ chính xác cao để tái hiện quá trình vận động dưới lòng đất. Họ phát hiện rằng tầng asthenosphere dưới khu vực phía tây Bắc Mỹ có xu hướng chảy nhanh về phía đông, tạo thành một dạng “ lớp phủ gió” (mantle wind).
Khi luồng “ lớp phủ gió” này đi qua một kênh hẹp trong lithosphere bên dưới Yellowstone, nó gây ra lực kéo và tương tác mạnh với đá xung quanh, khiến vật chất nóng chảy và hình thành lượng lớn magma.
Đồng thời, lực kéo theo hướng đông – tây liên tục làm giãn lớp thạch quyển phía dưới Yellowstone, cuối cùng khiến nó bị xé rách, tạo thành một kênh nghiêng để magma di chuyển. Magma theo kênh này dần tích tụ, hình thành nên một hệ thống magma kéo dài xuyên suốt toàn bộ thạch quyển — đây chính là yếu tố then chốt trong sự hình thành của siêu núi lửa Yellowstone.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bên dưới Yellowstone không tồn tại “buồng magma lỏng hoàn toàn” như quan niệm cũ. Thay vào đó là dạng “cháo tinh thể magma” — hỗn hợp giữa magma và đá rắn. Chỉ trong thời gian ngắn trước khi phun trào, một số khu vực mới chuyển sang trạng thái giàu magma lỏng.
Phát hiện này không chỉ giải thích nguồn gốc của Yellowstone mà còn có thể áp dụng cho nhiều siêu núi lửa khác trên thế giới. Nó mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu hoạt động núi lửa và cảnh báo thảm họa, đồng thời giúp con người hiểu rõ hơn về các chuyển động sâu bên trong Trái Đất.
Sơ đồ hệ thống magma dưới siêu núi lửa Yellowstone
- Bên trái: Mô hình truyền thống với buồng magma nằm trong vỏ Trái Đất.
- Bên phải: Mô hình mới với “cháo tinh thể magma” quy mô lớn trải dài xuyên thạch quyển.
BÀI MỚI ĐANG THẢO LUẬN